Copilot of Gemini zijn vaak al beschikbaar binnen de bestaande Microsoft 365- of Google Workspace-omgeving. Voor veel schoolbesturen ligt de keuze voor deze AI-tools daarom voor de hand.
Maar is het ook een duurzame keuze? Dat hangt af van deze vijf vragen die je jezelf vooraf stelt.
1. Wat past bij de onderwijsvisie en waarden?
Hier begint de keuze. Voordat je kijkt naar functionaliteiten of prijs, ga je terug naar wie jullie zijn als organisatie. Wat is jullie visie op onderwijs, en wat zijn jullie waarden daarin? Pas als dat helder is, kun je beoordelen hoe een tool zich daartoe verhoudt.
Vind je duurzaamheid belangrijk? Kijk dan naar een model met een lage energie-impact, bijvoorbeeld een lokaal draaiend model, of naar de mogelijkheid om tussen versies te wisselen en je eigen impact te monitoren. Vind je het juist belangrijk dat een model getraind is met oog voor menselijke waarden en morele afwegingen, dan past een tool als Claude daar beter bij.
De tool die je kiest, zegt iets over wat je als organisatie belangrijk vindt.
2. Wat wil je ermee doen?
De volgende stap is die richting vertalen naar de praktijk: welke toepassingen heb je daadwerkelijk nodig? Wellicht heb je dit al eens bij een nulmeting uitgevraagd. Dan weet je vanuit de praktijk waar de behoefte ligt, niet vanuit wat een tool toevallig aanbiedt. Heb je nog geen nulmeting gedaan? Je vindt er een in de bijlagen van het AI-beleidstemplate.
Niet elke tool kan alles binnen dezelfde licentie. Wil je dat collega's eigen AI-assistenten kunnen maken en delen? Moet de tool vergaderingen kunnen notuleren, afbeeldingen of video's kunnen maken, of wil je integraties met je eigen workspace óf met onderwijstools zoals Somtoday?
En wil je ook met leerlingen onder de dertien jaar aan de slag om AI te verkennen? De AI-verordening verbiedt dat op zichzelf niet, maar de AVG in principe wel, en de bekende tools als Copilot en Gemini hanteren zelf sowieso een grens van dertien jaar. Zoek in dat geval een tool die logging en monitoring mogelijk maakt, zodat je als school zicht houdt op het gebruik. Dat kan bijvoorbeeld met AI-School.
3. Maar hoe veilig is dat eigenlijk?
Nu hebben we een plaatje van wat past en wat je wilt. Maar hoe veilig is dat eigenlijk?
Copilot en Gemini zijn geen van beide door SIVON goedgekeurd. Voor Copilot luidt het advies terughoudendheid, met twee privacyrisico's op een medium niveau. Voor Gemini voert SIVON de toetsing pas in 2026 uit. Veel scholen denken dat een goedkeuring van Google Workspace ook geldt voor Gemini, maar dat zijn twee aparte beoordelingen. AI-School heeft wel een DPIA.
Dus: hoeveel gewicht geven jullie eigenlijk aan een advies als dat van SIVON? Weegt dat mee in de keuze, of niet?
PS. Naast de tool, check je gewenste toepassingen ook tegen het Toetsingskader van SIVON. Niet alles mag zomaar, denk aan toetsen nakijken met AI of gevibecode tools gebruiken. Binnen bepaalde kaders kan er veel maar het is goed om dat vooraf uit te zoeken.
4. Wat is je budget, nu en bij groei?
En dan nog een belangrijk punt om te onderzoeken, de prijs. Sommige toepassingen zitten volledig bij de prijs in, bij andere betaal je voor losse functionaliteiten boven op de basislicentie.
Bij Gemini zitten veel functionaliteiten in het standaardpakket maar met een limiet. Bij Copilot betaal je al snel voor de uitgebreidere functies, dat is €13,50 per persoon per maand extra, boven op je bestaande Microsoft-licentie en die kosten lopen mee met de hele looptijd van het abonnement.
Kijk daarom niet alleen naar de kosten voor dit jaar, maar ook naar de ruimte voor opschaling zodra meer collega's willen meedoen. Geef je dan iedereen die kans, of een select deel van het team? Bepaal vooraf op basis waarvan je dat onderscheid maakt, zodat het geen ad-hocbeslissing wordt op het moment zelf.
5. Hoe belangrijk vind je onafhankelijkheid?
De laatste vraag, maar toch wel een hele belangrijke: hoe afhankelijk wil je zijn van één partij? En sta je achter de keuzes die die partij maakt?
Geopolitieke ontwikkelingen spelen hierin een grote rol. Copilot draait onder de motorkap op OpenAI, een partij die geregeld in het nieuws is met keuzes die ook maatschappelijke thema's raken. Ook hebben wij als niet-Amerikanen geen garandeert recht op de nieuwste modellen.
Digitale soevereiniteit is en blijft daarom een thema: we willen niet volledig afhankelijk zijn van big tech. GPT-NL is in ontwikkeling maar is echt nog geen volwaardig alternatief. Mistral is een Europees alternatief maar in alle eerlijkheid kwalitatief nog niet op hetzelfde niveau als de Amerikaanse modellen. Sommige schoolbesturen kiezen hier heel bewust voor, ook als dat betekent dat ze inleveren op gebruiksgemak.
Ps. Hier lees een toekomstscenario over Europa in 2031 als we afhankelijk blijven.
Met AI-School kun je wisselen tussen alle grote modellen, zodat je niet vastzit aan één partij en diens keuzes.
Leg deze vijf vragen deze week op tafel bij je AI-werkgroep. Kom je er samen soepel doorheen, dan is de keuze eigenlijk al gemaakt. Is dat niet het geval? Dan wordt het tijd om hier nog goed over na te denken.